Falsafah yang sesuai untuk Pameran Desilo
Untuk Pameran Desilo, saya tidak akan memilih ahli falsafah semata-mata kerana mereka “postmodernist”. Saya akan pilih mereka berdasarkan sejauh mana gagasan mereka boleh memecahkan silo persepsi awam dan diterjemahkan menjadi karya visual yang tidak terlalu akademik.
Satu penjelasan penting: “neo-modernism” bukanlah kategori falsafah yang mempunyai kanon jelas seperti postmodernism. Jadi bagi bahagian itu, lebih selamat kita maksudkan pemikir yang mengkritik postmodernisme tetapi masih mahu membina semula moderniti, rasionaliti atau kesepaduan.
| Pemikir | Gagasan yang berguna untuk Desilo | Potensi karya |
|---|---|---|
| Jean-François Lyotard | Kritik terhadap grand narratives—moderniti menjanjikan kemajuan tetapi pengalaman sebenar boleh bercanggah dengannya | Billboard “PROGRESS” yang cantik di depan, tetapi di belakangnya eksploitasi manusia/alam |
| Michel Foucault | Pengetahuan, institusi dan kuasa saling membentuk; kategori “normal”, “sihat”, “produktif” bukan neutral | Galeri seperti hospital/sekolah/kilang dengan manusia diklasifikasikan dalam kotak |
| Jean Baudrillard | Simulacra dan hyperreality—imej kemajuan akhirnya lebih “nyata” daripada realiti di belakangnya | Skrin penuh kehidupan sempurna sementara ruang fizikal di belakangnya rosak |
| Gilles Deleuze & Félix Guattari | Kritik terhadap struktur hierarki dan pemikiran bercabang; konsep rhizome sebagai alternatif | Instalasi jaringan akar/kabel yang menembusi dinding silo |
| Jacques Derrida | Deconstruction: membuka binary oppositions seperti rational/emotional, science/art, expert/layperson | Dinding dua bahagian yang mula retak dan bercampur |
| Zygmunt Bauman | Liquid modernity: kehidupan moden kehilangan kestabilan apabila hubungan, kerja dan identiti menjadi sementara | Manusia yang cair menjadi data, CV, KPI dan transaksi |
Daripada kumpulan yang mahu membina semula sesuatu selepas kritik postmodern, beberapa tokoh lebih dekat dengan Desilo.
Jürgen Habermas mungkin paling penting. Beliau tidak mahu membuang Enlightenment, tetapi mengatakan projek moderniti belum selesai. Rasionaliti telah terlalu banyak menjadi instrumental rationality—bagaimana hendak mencapai sesuatu—sedangkan masyarakat juga memerlukan communicative rationality, iaitu manusia saling memahami dan menentukan tujuan bersama. Ini sangat dekat dengan persoalan Desilo: kita semakin pandai melakukan sesuatu tetapi semakin jarang bertanya mengapa kita melakukannya.
Bruno Latour pula luar biasa sesuai untuk pameran. Walaupun sukar dilabel “neo-modernist”, bukunya We Have Never Been Modern menyerang pemisahan moden antara nature–society, science–politics, human–nonhuman. Bagi Desilo, ini hampir merupakan serangan langsung terhadap silo ontologi. Sebuah karya boleh menunjukkan satu pokok kelapa sawit yang bersambung dengan saintis, bank, pengguna, pekerja migran, atmosfera, tanah dan biodiversiti—semuanya sebenarnya satu jaringan fenomena.
Hartmut Rosa juga sangat kuat untuk lapisan kontemporari. Konsep social acceleration menerangkan bagaimana moderniti memaksa manusia mempercepat kerja, komunikasi dan penggunaan teknologi sehingga hubungan kita dengan dunia menjadi semakin instrumental. Penyelesaian yang beliau tawarkan ialah resonance—hubungan hidup antara manusia dengan manusia, alam dan dunia. Ini sangat serasi dengan aspirasi Desilo untuk memulihkan hubungan yang telah terputus.
Saya juga akan mempertimbangkan Edgar Morin, walaupun beliau biasanya tidak digelar neo-modernist. Bagi saya beliau mungkin pemikir paling Desilo dalam senarai ini. Projek beliau tentang complex thought / pensée complexe secara eksplisit menentang pengetahuan yang memisah, mengasing dan mereduksi fenomena. Beliau mahu kita melihat hubungan antara bahagian dan keseluruhan tanpa menghapuskan perbezaannya.
Jadi jika saya perlu memilih enam “intellectual anchors” sahaja untuk Desilo-X, saya akan pilih:
Foucault — Knowledge is never innocent → silo kuasa dan institusi.
Baudrillard — The image replaces reality → façade kemajuan.
Deleuze & Guattari — Rhizome → alternatif kepada struktur silo.
Habermas — Instrumental vs communicative reason → krisis tujuan.
Latour — We have never been modern → runtuhkan nature/science/society divide.
Edgar Morin — Complex thought → asas epistemologi penyahsiloan.
Yang menarik ialah pameran itu kemudian boleh mempunyai sebuah naratif intelektual yang bergerak, bukan sekadar memetik ahli falsafah:
Lyotard/Foucault/Baudrillard:
“Ada sesuatu yang tidak kena dengan dunia moden.”
→ Derrida/Deleuze:
“Kategori yang membentuk cara kita melihat dunia perlu dipecahkan.”
→ Habermas/Latour/Morin:
“Tetapi kita tidak boleh berhenti pada pembongkaran. Kita perlu menyambungkan semula apa yang telah terpisah.”
Dan di sinilah Desilo boleh membezakan dirinya daripada postmodernisme. Desilo tidak perlu berakhir dengan relativisme atau sekadar deconstruction. Ia boleh mengatakan:
Postmodernisme membantu kita melihat keretakan. Desilo mahu memahami mekanisme keretakan itu dan kemudian mencari jalan menyambungkan kembali serpihan tersebut tanpa menghapuskan perbezaannya.
Itu, pada saya, boleh menjadi tulang belakang kuratorial yang sangat kuat untuk pameran ini.
Ulasan
Catat Ulasan